Kizlik zari doga tarafindan vajenin giris kismina yerlestirilmis olan ve kesin görevi bilinmeyen bir dokudur,bazi bilim adamlari adet görünceye kadar vajeni ve rahmi disaridan gelebilecek mikroplara karsi koruyan bir olusum olarak(3,5,6,7 kaynak numarasi).,bazilarida sadece bir doku kalintisi olarak degerlendirirler.
Hymen kizlik zarinin latince ismidir ,eski Yunanlilarda dügün günü gelin götürülürken söylenen sarkilara HYMENAOUS derlerdi. Dügün tanrisinin da adi HYMENAOUS idi. Zifaf gecesi kizlik zari bu tanriya adandigi icin bu zarin adina HYMEN denilmistir (1,2 nolu kaynak).
Kizlik zarinin insanlik icin önemi öncelikle kültüreldir.
Yapisi nedir?
Kizlik halkasi, bekaret zari, kizlik perdesi gibi isimlerin de verildigi hymen ,mukoza dedigimiz agiz ici yapisina benzeyen bir yapiya sahiptir., Vagina mukozasinin devamindan ve vagina agzinda bir kivrinti meydana getirmesinden olusmus bir zardir. Ön yüzü daha cok deri, arka yüzü ise mukoza karakterindedir (3,4).Hymenin ortasinda normal olarak menstruasyon kaninin ve vajende üretilen sivilarin akmasi icin bir aciklik vardir
Herkes de kizlik zari varmidir?
Bazi kadinlarimizda dogustan bulunmayabilir.Yoklugu cok nadirdir (1,2).
Kizlik zari nerededir?
Kizlik zari vajina (dölyolu) girisinde yaklasik 1-2 cm. iceridedir.
Herkesin kizlik zari ayni midir?
Vaginal girisin ve cevresindeki organlarin gerilme kapasitesi östrojen hormonuna baglidir. Östrojen, zari pembe-beyaz ve daha kalin yapar. Düsük östrojen düzeyinde ise zar daha kirmizi ve incedir. Biyolojik kizlik zari sekillenmesi genellikle kisinin dogumundan önce ortaya cikar. Kizlik zarinin acilmasi biyolojik mekanizma ve minicik dogal yirtilmalar ile olusur. Genellikle minik yirtilmalarin tümü ön taraftadir. Zar sekillenmesinde enfeksiyon, darbe ve hormonal nedenlerin meydana getirdigi degisiklikler rol oynar (5,7,9,10).
Daha basitce söyle diyebiliriz; kadindan kadina cok büyük farkliliklar gösterebilmekle beraber belli basli alti-yedi ceside ayirabiliriz. Bunlar;
annuler kizlik zari
yani HALKA sEKLiNDE KIZLIK ZARI
en sik rastlananidir.
(F.Netter M.D) ciba®
semilunar kizlik zari,
yani YARIM HALKA veya ESNEK ZAR olarak bilinen bilinen kizlik zari.
Zarin distan ice kalinligi fazla olmadigi icin genelde iliski sirasinda yirtilmaz.Ancak dogum sirasinda yirtilir.
(F.Netter M.D) ciba®
septali kizlik zari,
yani PERDELi veya BÖLMELi KIZLIK ZARI
(F.Netter M.D) ciba®
cribriformis kizlik zari,
yani DELiKLi veya ELEK TARZINDA KIZLIK ZARI,
bu tip kizlik zarlarinin iliski esnasinda yirtilmasi biraz daha fazla acili ve zordur.
(F.Netter M.D) ciba®
fimbriatus kizlik zari,
yani SAÇAKLI AÇIKLIgI OLAN KIZLIK ZARI
(H.Martius)
carnosus kizlik zari,
yani ETLi KIZLIK ZARI ( kalinligi fazla olan)
bu kizlik zari da iliskide kolay kolay yirtilmayan ,bazen bizim ufak bir cerrahi müdehale yapmamizi gerektiren ,bazende kanamasi cok fazla olabilen tipte kizlik zaridir
(H.Martius)
imperfore kizlik zari,
yani KAPALI KIZLIK ZARI,
bu zarda hic bir aciklik bulunmamaktadir.
ilk adet görmeyle beraber problem baslayacak,adet kani disari akamayacagi icin siddetli bir agri sikayeti olacak ve sonucta bu zar üzerinde adet kaninin disari akmasini saglayacak kadar bazi delikler hekim tarafindan acilacak ve kisi rahatlayacaktir. Bu yapilan islem kisinin cinsel iliskide kanamasina mani olmaz.
Daha detayli ve tibbi bir siniflandirma ise söyle yapilabilinir;
A- sekillerine göre:
1) Tipik hymenler
a) Halka seklinde hymen (H. annulare)
b) Yarimay seklinde hymen (H. semilunare)
c) Dudak seklinde hymen (H. labiale)
2) Atipik hymenler
a) Deliksiz hymenler (H. imperforatus)
b) Kalbur bicimde hymen (H. cribriformis)
c) Kalbur seklinde hymen (H. septatus)
d) Kupa kagidi seklinde hymen
B- Karakterine göre:
1) Deligin karakteri
a) Çok kücük delik
b) Orta boy delik
c) Çok genis delik
2) Serbest kenarin karakteri
a) Düz kenarli
b) ince tirtikli (H denticulaire)
c) Derin centikli (loblu hymen)
d) Çicek taci (H corollaire)
e) Sacakli (H fronge)
f) Katmerli
C- Mukavemetine göre:
1) Zayif
a) Tül gibi ince
2) Saglam
a) Lifli (H fibroze)
b) Tendon kivaminda (H tendinoze)
c) Kikirdagimsi (H kartilajinoze)
D- Elastikiyetine göre:
1) Lastik gibi genisleyen
2) Elastikyeti hic olmayan (1,2,3,7,8)
Kizlik zari iliski disinda ne zaman yirtilir?
-iliski disinda nadir olarak bazen uzakdogu sporu ,jimnastik gibi aktif ve normalin disinda bacak acma hareketi yapanlarda,kaza ve bazen düsmelerde yirtilabilir.
Kizlik zarinin ne tarafindan yirtildigi bilinebilirmi?
-Yirtilmis bir kizlik zarinin ne tarafindan ve nasil yirtildigi bilinemez,iliskide penis ilemi,parmak veya baska bir nesne ilemi veya düsme veya baska bir nedenlemi yirtildigi bilinemez.
Ne zaman yirtildigi bilinebilinir mi?
Yirtilmadan sonraki yaklasik ilk 7-10 gün icerisinde muayene edilirse yeni oldugu söylenebilir,daha sonra ne zaman yirtildigida bilinemez
Kizlik zarinin yirtildigini nasil anlasilir?
Kizlik zarinin yirtildigi ancak muayene sirasinda anlasilir,söyle oldu-böyle oldu acaba yirtilmis midir gibi yorumlar olmaz,tek anlama yolu bir kadin dogum uzmanina muayene olmaktir.Bu muayene sadece kisinin kendisinin bilgilendirilmesi acisindan yapilmaktadir.
Yirtilan kizlik zari sonra tekrar iyilesir mi? Kapanir mi?
-Hayir,farkli bir yapiya sahip olan kizlik zarinin yirtilan kisimlari hic bir zaman kendiliginden tekrar birlesmez.
Masturbasyon yaparken yirtilabilir mi?
-Eger icinize bir sey sokmadan sadece sürtünme yoluyla masturbasyon yapiyorsaniz yirtilmaz.
Kizlik zari parmak girmesinden zarar görür mü?
-Bu kizlik zarinin tipine baglidir,bazi kizlik zarina hic bir sey olmayacagi gibi,bazilari da yirtilabilir.
ilk iliskide cok aci verir mi?
-Genelde bu sizin partnerinizle ne kadar uyum icinde oldugunuza ve kizlik zarinin tipine de bagli olmakla beraber yavas hareket edilecek olursa fazla bir aci vermez.
Ya yirtilmazsa?
-Yirtilmazsa bir jinekolog tarafindan uyusturularak size hic bir aci verilmeden acilabilir.
ilk iliskide kizlik zarinin acisindan cok korkuyorum,ne yapabilirim?
-Esinizle anlasarak bir jinekologa giderseniz, o kizlik zarinizi uyustururarak size hic bir sey hissettirmeden acabilir.
Çok kanar mi ?
-Hayir,pembe renkli (vajen salgilari ile karistigi icin kanin rengi acilir) bir kac damla kan gelebilir.Ve bu kisiden kisiye göre degisir.
Ya kanama durmazsa?
-Çok kalin kizlik zarlarinda bazen olabilmektedir, doktora müracaat ederseniz o gerekli müdahaleyi yaparak kanamayi durduracaktir.
Kizlik zari tamir edilir mi ? dikilir mi?
-Evet,gerekiyorsa kizlik zari dikilir ve iliskide kanar.
Kizlik zarini kim diker veya dikebilir ?
-Kizlik zarini genelde Kadin dogum uzmanlari diker.
( Ben kizlik zari dikimi yapmiyorum, ama kizlik zari kontrolü icin cekinmeden bana gelebilirsiniz )
Kizlik zarimi kendim kontrol edebilir miyim?
-Hayir ,uygun pozisyonu aldiginizda ayna yardimi ile sadece görebilirsiniz fakat tibbi bilginiz yetersiz oldugu icin hicbir yorum yapamazsiniz.
-Kizlik zarinin yirtilip yirtilmadiginin yorum ile veya yasanan olaya göre degil sadece veya sadece muayene ile belli olacagindan bu konu hakkindaki bilgiyi sadece muayene olarak edinebilirsiniz.
Kim kontrol edebilir?
- Kadin dogum uzmanlari bu konuda size yardimci olabilecektir.Kizlik zari muayenesi toplam 3-5 dakika sürer ve acisizdir.Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmanlari genelde normal muayene ücreti karsiliginda bu muayeneyi gerceklestiriler.
Kizlik zari ultrason muayenesi ile kontrol edilebilinir mi? Veya kizlik zarinin olup olmadigi ultrason muayenesinde görülebilinir mi?
-Hayir, ultrason muayenesi ile bu görülemez veya anlasilamaz
Kizlik zari nedir?
